In de teelt van zachtfruit zoals aardbeien, frambozen en bessen kan nachtvorst in het voorjaar grote schade veroorzaken. Bloesem en jonge vruchtzetting zijn in deze fase zeer gevoelig voor lage temperaturen. Zonder bescherming kan zelfs lichte vorst al leiden tot opbrengstverlies.
Deze pagina valt onder nachtvorst irrigatie en beschrijft hoe nachtvorst irrigatie wordt toegepast binnen de zachtfruitteelt.
Zachtfruit bloeit vaak vroeg in het seizoen en heeft een relatief open gewasstructuur. Hierdoor koelt het gewas snel af tijdens heldere nachten. Vooral bij aardbeien en frambozen kan de temperatuur van de bloesem sneller onder het kritische punt zakken dan de gemeten luchttemperatuur.
Omdat de bloei gespreid verloopt, kan vorstschade bovendien invloed hebben op meerdere oogstmomenten.
Nachtvorst irrigatie beschermt het gewas door gecontroleerd water aan te brengen op en rondom de bloesem. Tijdens het bevriezen van het water komt warmte vrij, waardoor de temperatuur van de bloesem net boven nul blijft.
Voorwaarde is dat de watergift gelijkmatig en continu plaatsvindt gedurende de volledige vorstperiode.
In zachtfruitteelten wordt vaak gewerkt met bedden of smalle rijen. Gerichte nachtvorst irrigatie sluit hier goed op aan, omdat het water precies boven het gewas wordt aangebracht en niet verloren gaat aan looppaden.
Dit beperkt het waterverbruik en voorkomt onnodige natte omstandigheden in het perceel.
Door de relatief lage gewashoogte en het gebruik van gerichte sproeitechniek blijft de ijsbelasting bij zachtfruit beperkt. Dit verkleint het risico op mechanische schade aan planten en ondersteunende constructies.
Het waterverbruik ligt daardoor aanzienlijk lager dan bij traditionele volvelds beregening.
Het ontwerp van een nachtvorst irrigatiesysteem voor zachtfruit vraagt om aandacht voor plantafstand, bedbreedte en gewashoogte. Ook windgevoeligheid speelt een rol, zeker bij open percelen.
Door deze factoren mee te nemen in het ontwerp ontstaat een systeem dat betrouwbaar werkt tijdens kritische vorstnachten.
Automatische aansturing op basis van temperatuurmeting wordt ook in zachtfruitteelten steeds vaker toegepast. Hierdoor start nachtvorst irrigatie tijdig en stopt het systeem zodra het risico voorbij is.
Dit verhoogt de bedrijfszekerheid en vermindert de afhankelijkheid van handmatige controle.
Voor veel zachtfruittelers is nachtvorst irrigatie een belangrijk hulpmiddel om risico’s in het voorjaar te beheersen. Door gerichte toepassing en een goed ontwerp kan vorstschade effectief worden beperkt.
Water4All ondersteunt telers bij het ontwerpen en realiseren van nachtvorst irrigatiesystemen voor zachtfruit, afgestemd op teelt, perceel en waterbron.
